Kanser dan gaya hidup moden: memahami faktor risiko secara saintifik

Kanser merupakan penyakit kompleks yang berkembang melalui proses karsinogenesis selular secara kumulatif. Ia timbul daripada interaksi dinamik antara predisposisi genetik, pendedahan persekitaran, serta faktor gaya hidup dalam tempoh jangka panjang. Data epidemiologi terkini daripada laporan GLOBOCAN 2024 menganggarkan insiden global mencecah hampir 20 juta kes baharu setiap tahun (Bray et al., 2024), sekali gus menekankan beban penyakit yang signifikan di peringkat global.
Analisis Faktor Risiko Gaya Hidup dan Pemakanan
Etiologi kanser sering dikaitkan dengan amalan pemakanan yang tidak sihat, khususnya diet tinggi makanan diproses, gula ringkas, lemak trans, serta rendah serat. Pola pemakanan ini mampu mencetuskan keradangan kronik dan tekanan oksidatif yang menyumbang kepada kerosakan DNA dan ketidakstabilan genomik. Selaras dengan penemuan ini, Pertubuhan Kesihatan Sedunia menegaskan bahawa sebahagian besar beban kanser global sebenarnya berpunca daripada faktor risiko yang boleh diubah melalui intervensi gaya hidup (Tran et al., 2022).
Impak Tembakau dan Pendedahan Karsinogen Persekitaran.
Penggunaan tembakau kekal sebagai faktor risiko utama yang menyumbang kepada kira-kira 22% daripada jumlah kematian akibat kanser di seluruh dunia (Safiri et al., 2022). Secara saintifik, asap rokok mengandungi spektrum karsinogen yang luas melebihi 70 bahan kimia (Li & Hecht, 2022) yang mampu merosakkan mekanisme pembaikan sel secara langsung. Di samping itu, pendedahan kepada pencemaran udara dan agen kimia industri turut diklasifikasikan oleh Agensi Antarabangsa bagi Penyelidikan Kanser sebagai faktor risiko luaran yang signifikan bagi perkembangan tumor (Berg et al., 2023). Obesiti dan Hubung Kait Metabolik Peningkatan indeks jisim badan atau obesiti telah dikenal pasti sebagai faktor pendorong utama bagi pelbagai jenis keganasan, antaranya kanser kolorektal, endometrium, serta kanser payudara pascamenopaus (Mesquita et al., 2023). Hubung kait ini disokong oleh mekanisme biologi yang mendasarinya, iaitu gangguan metabolik seperti keradangan sistemik gred rendah dan ketidakseimbangan hormon termasuk insulin serta estrogen (Mesquita et al., 2023; Salemi et al., 2025). Oleh itu, pengurusan berat badan yang berkesan berserta aktiviti fizikal konsisten menjadi strategi profilaksis utama bagi mengurangkan risiko penyakit tidak berjangkit (Mesquita et al., 2023).